Trang TTĐT Sở NN&PTNT Nghệ An

thông tin chi tiết

  • Trồng nấm - một nghề cần chú trọng phát triển
    14/01/2014 16:14
  • Trên thế giới, ngành sản xuất nấm ăn đã hình thành và phát triển từ hàng trăm năm nay. Nhiều nước đã đầu tư phát triển nghề trồng nấm và nghề này không chỉ đáp ứng cho nhu cầu thực phẩm cho người dân trong nước mà còn đem lại giá trị xuất khẩu đáng kể.
  • Điển hình phát triển nghề trồng nấm là các nước như: Trung Quốc, Triều Tiên, Hàn Quốc, Đài Loan…gần đây nhất Tổng bí thư Đảng Nhân dân Lao động Triều Tiên Kim Jong Un đang kêu gọi người dân Triều Tiên nhà nhà trồng nấm, ngành ngành trồng nấm, đưa đất nước Triều Tiên trở thành cường quốc sản xuất nấm trên thế giới.

    Không phải ngẫu nhiêu mà ngành trồng nấm được các nước coi trọng như vậy. Hiện nay, người ta đã biết có khoảng 2.000 loài nấm ăn được, trong đó có 80 loại nấm ăn ngon và được nghiên cứu nuôi trồng nhân tạo. Theo phân tích thành phần dinh dưỡng của nấm ăn khá phong phú, trong 100 gam nấm khô có chứa 21-37g chất đạm, 2,1- 4,6g chất béo, 9,9g chất bột đường, 21g chất xơ, rất nhiều các yếu tố vi lượng như Can-xi, Sắt, Phốt-pho, các vitamin A, B1, B2, C, D, PP…Đặc biệt trong nấm, thành phần đạm vừa nhiều vừa đầy đủ các a-xít amin tối cần thiết, hơn cả trong thịt bò và đậu tương. Với thành phần dinh dưỡng tốt như thế từ lâu trong y học, nấm được chỉ rõ là một thức ăn tuyệt vời, có thể chế biến sử dụng như là “thực phẩm chức năng”, món ăn “thuốc” để hỗ trợ chữa bệnh, đặc biệt với năm loại bệnh nội tiết chuyển hóa nổi cộm hiện nay là: béo phì, rối loạn lipid máu, đái tháo đường, xơ vữa động mạch và tăng huyết áp. Các nhà khoa học Nhật và Mỹ cũng cho rằng các polysaccharide đặc biệt trong các nấm ăn như nấm hương, nấm đông, nấm mộc nhĩ và nấm rơm đều có chứa hoạt chất chống lại bệnh ung thư.

     

    Có thể nói trong các nghề có thể chuyển giao cho người nông dân thực hiện thì nghề trồng nấm là nghề gần gũi và phù hợp với người nông dân nhất. Đầu tư cơ sở vật chất, dụng cụ trang thiết bị để trồng nấm không cao, kỹ thuật nuôi cấy giống và  trồng không khó, nguyên liệu trồng nấm là những phụ phẩm trong ngành nông nghiệp và rất sẵn như: rơm rạ, mùn cưa, thân cây gỗ, thân lõi ngô, bã mía của các nhà máy đường… Sản phẩm làm ra có thể tiêu thụ trực tiếp tại thị trường trong tỉnh, trong nước và có thể sử dụng cho mục đích xuất khẩu. Ngoài tiêu thụ sản phẩm nấm tươi người dân có thể sấy khô để sử dụng dần, sản phẩm nấm sấy khô cũng được người tiêu dùng sử dụng phổ biến và được ưa chuộng.

     

    Theo tính toán vốn đầu tư để trồng nấm so với các ngành sản xuất khác không lớn, vì đầu vào chủ yếu là rơm rạ và công lao động (chiếm khoảng 70-80% giá thành một đơn vị sản phẩm). Nếu tính trung bình để giải quyết việc làm cho một lao động chuyên trồng nấm ở nông thôn hiện nay có mức thu nhập từ 2,5-3 triệu đồng/tháng chỉ cần số vốn đầu tư ban đầu khoảng 30 triệu đồng và 100m2 diện tích nhà xưởng. Đây là mức thu nhập tương đối cao với người lao động ở nông thôn hiện nay.

     

    Những năm gần đây, Trung tâm Công nghệ sinh học thực vật thuộc Viện Di truyền nông nghiệp Việt Nam đã nghiên cứu phát triển sản xuất, chuyển giao cho các địa phương trong cả nước phát triển nghề trồng nấm ăn và nấm dược liệu. Nhiều tỉnh thành trong cả nước đã chú trọng phát triển nghề trồng nấm, và ở một số địa phương nghề trồng nấm đã trở thành nghề phổ biến đem lại thu nhập cao, ổn định cho người nông dân.

     

    Ở Nghệ An, nghề trồng nấm cũng đã được các đơn vị trong tỉnh: Sở Khoa học Công nghệ; Trung tâm Khuyến nông thuộc Sở Nông nghiệp & PTNT tiếp nhận chuyển giao và triển khai ứng dụng trong nhiều năm nay. Nhiều lớp tập huấn, chuyển giao công nghệ, nhiều mô hình đã được xây dựng tại các địa phương nhưng đến nay có thể nói thành công đang hết sức khiêm tốn. Hiện nay nghề trồng nấm trong tỉnh phát triển ở các huyện Yên Thành, Đô Lương, Thái Hòa, Diễn Châu trong đó huyện Yên Thành có phong trào trồng nấm lớn nhất với 8 xã với gần 100 hộ dân. Tại huyện Yên Thành cũng đã hình thành được 1 cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cung cấp và nhận tiêu thụ sản phẩm cho bà con trong huyện và các huyện trong tỉnh. Tuy nhiên cơ sở sản xuất giống này cũng chỉ mới sản xuất được một số giống. Sản phẩm nấm sản xuất trong tỉnh chủ yếu là các sản phẩm nấm sò, nấm rơm, mộc nhĩ… Với các sản phẩm nấm có giá trị cao như nấm kim chi, nấm kim châm…chưa sản xuất được.

     

    Nghề sản xuất nấm tại tỉnh Nghệ An chưa phát triển như mong muốn có thể do những nguyên nhân sau:

     

    Người dân chưa nắm được kỹ thuật sản xuất hoặc đã nắm được nhưng trong quá trình thực hiện không tuân thủ đúng theo hướng dẫn kỹ thuật. Mặc dù kỹ thuật nuôi cấy, chăm sóc nấm không đòi hỏi phải có trình độ kỹ thuật cao nhưng đòi hỏi phải giám sát chặt chẽ, đặc biệt là 2 yếu tố liên quan trực tiếp và ảnh hưởng nhất tới sản xuất, nuôi trồng nấm đó là nhiệt độ và độ ẩm. Nhiệt độ và độ ẩm của mỗi loại nấm khác nhau nên cần nắm rõ để điều chỉnh cho phù hợp. Ví dụ với nấm rơm nhiệt độ phù hợp nhất là 30oC – 320C tương ứng với độ ẩm cơ chất khoảng 65-70%, độ ẩm không khí khoảng 80-85%. Nếu nhiệt độ quá cao và độ ẩm quá thấp nấm sẽ chậm phát triển, thậm chí không phát triển, nếu để độ ẩm cơ chất quá cao sẽ là nguyên nhân dẫn tới nấm bị thối hỏng.  

     

    Cơ sở vật chất, thiết bị sử dụng trong quá trình sản xuất nấm chưa phù hợp. Hầu hết người dân được tập huấn chuyển giao kỹ thuật trồng nấm khi sản xuất thử tại gia đình đều không có nhà xưởng thiết bị nuôi phù hợp. Nhiều hộ còn sử dụng góc nhà, hiên nhà thậm chí là chuồng trâu, bò để làm địa điểm nuôi nấm. Do không có nhà nuôi nấm phù hợp nên không thể điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm đáp ứng yêu cầu trong sản xuất. Bên cạnh đó do nuôi trồng trong điều kiện như vậy nên nấm dễ bị nhiễm bẩn ảnh hưởng tới sự sinh trưởng, phát triển của nấm dẫn tới năng suất, chất lượng nấm thành phẩm thấp. Người dân hạch toán thấy không lãi, hoặc lãi ít, hiệu quả thấp nên không đầu tư sản xuất.

     

    Đầu ra sản phẩm cũng là nguyên nhân dẫn tới nghề nấm trong tỉnh chưa phát triển. Sản xuất nấm của Nghệ An hiện nay vẫn là sản xuất manh mún, nhỏ lẻ chủ yếu tự cung tự cấp chứ chưa phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa. Sản phẩm sản xuất ra hằng ngày chưa nhiều, chủ yếu được tiêu thụ ngay tại nhà hoặc bán tại các chợ trong vùng. Thấy khó khăn trong tiêu thụ nên người dân không dám đầu tư mở rộng sản xuất. Tại các địa phương phát triển nghề nấm hầu như chưa hình thành bộ phận chuyên kinh doanh tiêu thụ sản phẩm. Qua khảo sát hệ thống siêu thị và một số chợ lớn trên địa bàn thành phố Vinh không thấy có bán sản phẩm nấm ăn sản xuất trong tỉnh bày bán. Có thể nói rằng giữa người sản xuất nấm ăn và người tiêu thụ đang thiếu thông tin với về nhau, và thiếu hẳn cầu nối cung ứng sản phẩm từ người sản xuất đến người tiêu dùng.

     

    Để nghề sản xuất nấm trong tỉnh phát triển mạnh góp phần nâng cao thu nhập cho người dân nhất thiết các cấp, các ngành, các địa phương phải đề ra hướng phát triển đúng đắn, đề xuất một số chính sách khuyến khích nghề trồng nấm phát triển. Bên cạnh tổ chức tập huấn chuyển giao công nghệ cho người dân cần tổ chức cho người dân thăm quan học tập thực tế tại các cơ sở phát triển trong tỉnh thậm chí ngoại tỉnh. Cần xây dựng một số mô hình sản xuất nấm ngay tại địa bàn, trước mắt đầu tư mỗi huyện một mô hình sản xuất nấm đồng bộ từ nhà xưởng, trang thiết bị đến kỹ thuật nuôi trồng, chăm sóc, sơ chế, chế biến sản phẩm. Để đảm bảo hiệu quả của mô hình, Trung tâm khuyến nông tỉnh, Trạm khuyến nông huyện cần cử cán bộ tham gia chỉ đạo trực tiếp giúp người dân triển khai đúng, hạch toán cụ thể chi phí, thu nhập để người dân thấy được hiệu quả của nghề trồng nấm. Đây cũng là cơ sở để giới thiệu, tổ chức cho người dân trên địa bàn huyện thăm quan thực tế từ đó nhân rộng mô hình. Về lâu dài, tùy theo phát triển của nghề trồng nấm tại địa phương, mỗi huyện hoặc cụm huyện sẽ hình thành một cơ sở sản xuất giống nấm đảm bảo chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của người dân. UBND Tỉnh cũng cần có chính sách hỗ trợ phù hợp khuyến khích hình thành các cơ sở sản xuất giống nấm.

     

    Về vấn đề tiêu thụ sản phẩm, để sản phẩm của người dân được tiêu thụ ổn định, khi chưa phát triển thành hàng hóa, sản phẩm nấm của người dân có thể được tiêu thụ trên địa bàn huyện, tỉnh thông qua hệ thống chợ, siêu thị và tự bán ngay tại cơ sở sản xuất. Cần khuyến cáo tuyên truyền để người dân sử dụng nấm như một loại thực phẩm thông dụng. Do chưa hiểu biết nên một bộ phận lớn người tiêu dùng chưa có thói quen sử dụng nấm tươi cho mục đích làm thực phẩm hằng ngày. Bên cạnh những tác dụng như đã nêu ra ở trên thì nấm ăn còn được biết đến như là sản phẩm siêu sạch. Trong bối cảnh hiện nay rau củ quả được phát hiện có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chất kích thích tăng trưởng thì nấm ăn là sản phẩm bổ sung hoặc thay thế tuyệt vời trong các bữa ăn hằng ngày của mỗi gia đình.

     

    Khi nấm được sản xuất nhiều nhất thiết phải hình thành kênh tiêu thụ sản phẩm. Cơ sở cung cấp giống nấm cũng có thể đóng vai trò bao tiêu sản phẩm cho người dân. Tại đây nấm được sử dụng bán nấm tươi hoặc chế biến tiêu thụ tại thị trường trong, ngoại tỉnh thậm chí sử dụng để xuất khẩu.  

     

    Cùng với sự vào cuộc của các cấp, các ngành, các địa phương, sự sát sao chỉ đạo của các cơ quan chuyên môn, sự tham gia tích cực của người dân, hy vọng rằng trong thời gian tới nghề trồng nấm ở Tỉnh Nghệ An sẽ phát triển mạnh mẽ, thu hút được lao động nông thôn góp phần nâng cao thu nhập cho người lao động./.

     

    Nguyễn Thái Tuấn - Chi cục Quản lý Chất lượng Nông Lâm sản & Thủy sản Nghệ An

    - Đăng số 9579 ngày 30/9/2013- Báo Nghệ An

     

    - Tập chí KHCN Nghệ An số11/2013

 

Nghe nhạc